Zonet (speciaal voor meter Zjoske en voor alle anderen van wie ik die vraag of opmerking, zo je wil, in het verleden al eens gekregen heb ;) nog eens nagedacht over het het feit of het wel OK is om peuters/kleuters al te laten kiezen of hen bepaalde keuzemogelijkheden aan te reiken. Of er een bewuste pedagogie achter zit? Nee dus. Hoewel ik vaak wordt aangesproken op mijn pedagoog-zijn (jij zal het dan wel weten zeker?), voed ik mijn eigen kinderen niet op met de boekjes in het achterhoofd. Ik denk er wel over na. 's Avonds, wanneer ze in bed liggen, overschouw ik meestal mijn dag en denk ik wel vaak van : 'dit was niet goed', 'dat was niet consequent genoeg', maar ook wel 'dat was toch echt te streng', 'waarom was ik daar nu zo boos voor' en vooral (zeker met die Esther-puber in huis ;) : 'heb ik vandaag eigenlijk wel eens iets positiefs gezegd of heb ik weer de hele dag lopen 'nee'' en 'blijf daar af!' roepen'?
Maar doorheen de dag ben ik bitter weinig pedagoog en vooral heel erg mama. Mama die dag in dag uit tussen baby, peuter en kleuter met al zijn mooie maar ook erg vermoeiende facetten zit en, hoewel het huismoederen me tegenwoordig erg goed schijnt af te gaan, het is vaak ook erg slopend om elke dag opnieuw voor dezelfde zorgtaken te staan. Elke dag de aankleed-strijd, de haarkam-strijd, de eet-strijd, de pamper en WC-strijd en dan hebben we het nog niet over het in goede banen leiden van de ruzies over speelgoed, over welke film ze zullen kijken en over wie waar gaat zitten aan tafel en in de auto... elke dag opnieuw... soms een paar keren...
Ik had het me voor ik kinderen had zeker anders voorgesteld. Natuurlijk zou ik consequent zijn, natuurlijk zouden ze dit of dat niet moeten proberen, natuurlijk zouden ze altijd moeten luisteren en natuurlijk zouden ze niet al op hun twee jaar de keuze hebben wat ze zouden gaan aantrekken. Natuurlijk niet...
Gewapend met mijn eigen strenge opvoeding en de gedagstherapeutische regels (a la supernanny) uit mijn studies, zou ik zeker superkinderen hebben die een goede opvoeding zouden krijgen. Of wat ik dan al onder een goede opvoeding verstond. Ik had toen wel mijn ideeën over hoe ik het zeker NIET zou doen en kon worstelende ouders met schreeuwende kinderen aan de kassa ook wel met enige vooroordelen bekijken.
Ik ben wel wat milder geworden ondertussen. NIet alleen is de opvoeding die ik dacht te geven er één die geen rekening houdt met verschillende kinderen in verschillende leeftijdsfasen, met verschillende temperamenten, met het dagdagelijkse 'zelfde' en vooral niet met de chronische vermoeidheid waardoor je al héél erg sterk moet zijn om niet eens af en toe te verstranden in een opvoeding die nog maar een schim is vna je oorspronkelijke ideale pedagogie en waarin je wel eens zegt van : 'OK dan, maar stop dan met wenen' (tussen haakjes dit is me nog niet overkomen in de hierboven beschreven klassieke kassa-situatie ;) Het schoolvoorbeeld van toegeven op het moment dat je kinderen de winkel bij elkaar schreeuwen is me tijdens mijn studies danig ingepeperd als 'helemaal verkeerd' en 'het begin van het einde' dat ik er tot hiertoe in geslaagd ben daar alvast NIET aan toe te geven). Nee, het venijnige van dat dagdagelijkse opvoeden zit hem in kleinere dingen. Zoals bijvoorbeeld dat aankleden. Niet erg om voet bij stuk te houden als je het maar een paar keer hoeft te doen (overigens zullen ze zich dan ook beter laten aankleden, als het bij iemand is die het niet dagelijks doet), maar dat 'elke dag'.... Dat telkens weer truukjes zoeken en afleidingsmanoeuvres om zonder teveel tegengepruttel en weglopen de kinderen aangekleed te krijgen, dat maakt het vermoeiend. En dan begint het. Natuurlijk begin je eerst met 'dit doe je nu gewoon aan'. Punt. Maar het is echt (en ECHT) een illusie dat peuters op een bepaald moment niet gaan tegenwerken en hun eigen willetje beginnen te krijgen over allerlei dingen (dus ook over kledij.)
Het argument van 'wij hadden in onzen tijd niks te willen' en 'we zouden niet eens durven om te protesteren', zolang je maar voet bij stuk houdt, klopt natuurlijk wel. Zo ben ik zelf ook opgevoed. Ik zou niet eens gedurfd hebben... (hoewel ik dan wel spreek over een latere leeftijd, want welke wensen ik durfde te uiten toen ik een peuter was, dat ben ik wel vergeten). Maar in alle eerlijkheid : dat 'niet durven' had (althans in mijn geval) ook wel veel te maken met pure angst. Angst om de reacties die zouden volgen. 'Respect voor je ouders', werd er mij ingelepeld. 'Weten wie de baas is en je plaats kennen'. En dat begin uiteraard bij van jongs af aan te laten zien wie de baas is. Keuzes laten (en zeker zo jong) hoorde daar niet bij.
HIer heb ik wel over nagedacht voor ik kinderen had : ik wilde mijn kinderen toch wel wat meer vrijheid meegeven én meer keuzemogelijkheden. Ik wilde vooal niet dat ze niet zouden durven gaan tegenspreken uit 'angst'. Op zich is zich afzetten tegen de ouders een heel 'normaal' onwikkelingsproces dat je uiteraad wat moet kanaliseren, maar heus niet helemaal hoeft af te blocken. Je kinderen bijstaan in het maken van keuzes, zelfs op hele jonge leeftijd, maakt volgens mij dat ze sterker in het leven kan staan in de zin van : 'zelfbewust' en dat ze leren dat kiezen ook telkens verliezen inhoudt. Dat het leven een aaneenscakeling is van keuzes en dat ze van hun ouders ook de kans krijgen om te kiezen. Doordat je je kinderen af en toe eens laat kiezen, zeg je ook impliciet dat je hen 'vertrouwen' geeft om dit of dat te doen en het andere te laten en daar ook achter te staan.
UIteraard geldt dat voornamelijk voor 'grotere' keuzes, voor later, zoals een studierichting, een bepaalde levensweg, een idee dat ze willen uitvoeren, ...
Maar volgens mij begint het 'leren kiezen' al erg jong. In die zin sta ik wel achter het gegeven van 'een peuter laten kiezen', zij het dan op hun niveau en erg beperkt, zoals hun kledij, maar die idee had ik niet in mijn hoofd toen ik de eerste keer zei van :'OK, kies dan zelf hè, die broek of die broek'. Neen, dat kiezen is ontstaan doordat ik proefondervindelijk heb vastgesteld (ooit moet ik dat ook wel in een boek hebben gelezen) dat het heel erg goed werkt als je peuters en kleuters laat kiezen, of beter gezegd : dat je het het gevoel geeft dat je hen laat kiezen.
Natuurlijk geef ik hen nooit carte blanche over hoe ze zullen rondlopen (het zou wat zijn ;), maar een keuze uit twee (of maximum drie) stuks (waarvan IK zelf vind dat ze verantwoord zijn - qua temperatuur, kleur, textuur e.d. Of als we in de winkel zelf zijn - qua prijs of afgaande op wat ik vind dat er nog dient gekocht te worden), vind ik geen probleem. Het feit dat ze zelf kiezen tussen de gele of de rode T-shirt die beiden OK zijn en beiden passen op de jeansbroek die ze aanhebben, maakt dat ze zonder morren de T-shirt aandoen (en belangrijker : dat ze hem aanhouden) en dat ze dubbel zo snel aangekleed zijn dan dat je hen probeert te wringen in het exemplaar waar ze die dag GEEN zin in hebben. Noem het dus gerust ook gemakzucht, maar dan een soort waar ik me niet zo schuldig over voel en dat ik - mits wat nadenken hoe het precies te formuleren - dan ook nog eens perfect pedagogisch kan verklaren ;)
To zover mijn betoog. Of het pedagogisch een goede zet zal zijn, zal wellicht pas blijken over een jaar of 20 of misschien als ze zelf kinderen hebben en me al dan niet zullen verwijten dat ze mijn opvoeding 'te los' vonden, maar tot zover is het aan mij om bepaalde keuzes ;) te maken.